News

ยีนส์ญี่ปุ่นหายไปไหน ทำไมลีวายส์วินเทจถึงกลับมา

30 April 2021

บทความโดย Kasidet Maleehom, Features Editor, W. MINISTRY

เมื่อวัยรุ่นสมัยนี้อยากมีลุคที่เท่เซอร์เหมือนอย่าง Kurt Cobain และอยากมีความคิดที่แหลมคมเหมือน Steve Jobs

“สมัยนี้ยังใส่กางเกงยีนส์ผ้าดิบกันอยู่อีกหรอ” ประโยคคำถามนี้ดังขึ้นจากเพื่อนของผมคนหนึ่ง เขาทักผมที่สวมกางเกงยีนส์ผ้าดิบทรงกระบอกของ Uniqlo ทั้งที่เมื่อ 12 ปีที่แล้วตัวเขาเองก็เคยใส่กางเกงยีนส์ผ้าดิบหนา 21 ออนซ์ ของ Samurai

คำทักทายดังกล่าวสร้างความมึนงงให้ผมเล็กน้อย พร้อมกับดึงภาพจำสมัยวัยมัธยมปลายตอนเดินเข้าออกร้าน TAKE 5 BKK และ Pronto กับลิสต์รุ่นแต่ละยี่ห้อที่อยู่ในหัว ท่องเทคนิคการทอแต่ละแบบจนจำขึ้นใจ นึกถึงมือที่เคยสอดเข้าไปใต้ขากางเกงเผื่อตรวจสอบริมและพลิกดูเพื่อชื่นชมความประณีต รวมถึงบรรยากาศที่คึกคื้นอันแสนร่าเริงในเว็บบอร์ด Selvedge Forum ที่หมู่คนรักยีนส์ผ้าดิบต่างโชว์เฟดรังผึ้งกันอย่างภาคภูมิใจ (ที่จริงจังถึงขนาดมีรับจ้างใส่กางเกงยีนส์เพื่อปั้นเฟดโดยเฉพาะ) 

ขอชิงบอกตรงนี้ก่อนว่าเดนิมญี่ปุ่นไม่ได้หายไป แบบหายไปเลย ซึ่งถ้าเรานับจำนวนสาขาร้าน Pronto ที่มีถึง 10 สาขา ก็ยังเป็นหลักฐานชั้นดีที่แสดงถึงฐานนิยม แม้ในช่วง 3-4 ปีหลังทุกอย่างดูเงียบเหงาไปก็ตาม และนี่ไม่ใช่บทความ ยีนส์อเมริกัน vs ยีนส์ญี่ปุ่นอะไรเทือกนั้นนะครับ แต่ผมจะพูดถึงสิ่งที่ใครหลายคนเรียกมันว่า ‘วัฏจักรแฟชั่น’ ที่คาดเดาได้ (บางทีก็ไม่ได้) กับทฤษฎี 30 ปีของการหวนกลับมาของแฟชั่นในยุคก่อนหน้า ซึ่งถ้านับนิ้วย้อนกลับไปก็จะได้รอบของทศวรรษ ‘90s พอดี ที่บรรดาเหล่าวัยรุ่นที่โตมาในช่วง 2010s คงมีไม่น้อยที่มองว่ามันเป็นรสนิยมช่างแสนเชยเฉิ่ม แต่ที่ไหนได้วันนี้เทรนด์ดังกล่าวได้กลับมาเติบโตและกลมกลืนเข้ากับบริบทปัจจุบันได้อย่างร่วมสมัย 

ก่อนจะไปเจาะประเด็นเทรนด์แฟชั่น ‘90s ขอพูดถึงความเป็นมาและตัวตนของกางเกงยีนส์ญี่ปุ่นกันสักนิดนะครับ ย้อนไปดูประวัติศาสตร์จะเห็นว่าคนญี่ปุ่นเริ่มรู้จักและรับวัฒนธรรมการแต่งกายแบบตะวันตกเมื่อ 160 ปีที่แล้ว เมื่อสถานการณ์ทุกอย่างถูกคลี่คลายหลังจบสงครามโลกครั้งที่สอง

จากผลงานอันโด่งดังของ W. David Marx นักมานุษยวิทยาที่ศึกษาวัฒนธรรมการแต่งตัวสไตล์อเมริกันที่ได้เข้าไปฝังอยู่ในสังคมญี่ปุ่นในระยะเวลาร้อยกว่าปีที่ผ่านมาว่าเกิดอะไรขึ้นบ้าง ทั้งเรื่องค่านิยมการแต่งตัว สไตล์และหน้าตาของเสื้อผ้าทั้งหมดอยู่ในหนังสือชื่อ Ametora: How Japan Saved American Style ที่ไม่เพียงพลัง Ivy หรือ Preppy จาก Brooks Brothers และ J. Press ที่ยกพลขึ้นบกแทรกซึมวัฒนธรรมการแต่งตัวของชาวญี่ปุ่นได้แล้ว กางเกงยีนส์ริมแดงจากลีวายส์ ก็คืออีกหนึ่งสุดยอดหมุดหมายบนประวัติศาสตร์เมนส์แวร์ในญี่ปุ่นเช่นกัน

ความคลั่งไคล้กางเกงยีนส์ลีวายส์ในหมู่คนญี่ปุ่น และความชอบที่พวกเขามีต่อกางเกงยีนส์พันธุ์นี้มันส่งผลให้เกิดแบรนด์ยีนส์ญี่ปุ่นชื่อดังมากมายที่แตกหน่อยิ่งกว่าขบวนการคราฟ์เบียร์ เสน่ห์และเอกลักษณ์ของพวกเขา คือ รายละเอียดในความแปลกใหม่ที่ไม่จำเจและความท้าทายที่ไม่เคยสิ้นสุดที่พวกเขาต้องการจะเห็นในกางเกงเดนิมสีน้ำเงินเข้มทั้งหลาย โดยมี 5 เสือแห่งโอซาก้าเป็นผู้นำทัพในช่วงแรก ได้แก่ Studio D’Artisan, Denime, Evisu, Fullcount และ Warehouse & Co. แบรนด์ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นผู้เล่นสำคัญที่สร้างมรดกและสไตล์ที่ชัดเจนให้กับเกียรติยศและชื่อเสียงบนหน้าประวัติศาตร์กางเกงยีนส์สัญชาติญี่ปุ่น 

ครั้งหนึ่งฮิเดฮิโกะ ยามาเนะ ดีไซเนอร์และผู้ก่อตั้ง Evisu เคยพูดว่า “ผมต้องการที่จะสร้างกางเกงยีนส์ที่ให้ความรู้สึกเหมือนวัยรุ่นญี่ปุ่นผู้หลงรักในกางเกงยีนส์อเมริกัน และแน่นอนมันเป็นแค่เรื่องของอารมณ์เท่านั้น ผมไม่ต้องการทำกางเกงลีวายส์ออกมาในอีกชื่อหนึ่ง ทุกสิ่งที่ผมจะทำมันต้องแตกต่างออกไปทั้งในเรื่องสัมผัสและความรู้สึกที่จะมาจากการตัดเย็บที่แตกต่าง”

แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะไม่มีกลุ่มคนญี่ปุ่นที่ฝักใฝ่ในรสชาติและสัมผัสต้นฉบับกางเกงยีนส์ลีวายส์แบบดั้งเดิมเลย เพราะเป็นเรื่องที่ขายีนส์ต้องรู้กันว่า กางเกงยีนส์ลีวายส์ที่ตีตราเมด อิน เจแปน การันตีคุณภาพมากแค่ไหน และเป็นเรื่องที่เหล่านักเลงวินเทจต่างรู้กันอีกว่าบรรดาเหล่าไอเท็มวินเทจหายากจากอเมริกาทุกวันนี้พำนักตัวอยู่ในประเทศญี่ปุ่นเกือบทั้งหมด อันที่จริงประวัติศาสตร์กางเกงยีนส์ในญี่ปุ่นไม่ว่าจะกับลีวายส์เองก็ตามหรือแบรนด์บุกเบิกอย่าง Studio D’Artisan และ Evisu มีรายละเอียดและความซับซ้อนที่ควรค่าให้พูดถึงอย่างยิ่ง หากมีโอกาสในครั้งหน้าจะจัดหามาเล่าให้ทุกท่านได้อ่านกันนะครับ

ยีนส์ญี่ปุ่นหายไปไหน

เปลี่ยนบรรยากาศกลับมาในบ้านเราบ้าง เมื่อประมาณ 15 ปี ที่แล้วอย่างที่ได้เกริ่นไปตอนต้น กระแสยีนส์ญี่ปุ่นเข้ามาเยอะมากและถือว่าประสบความสำเร็จมากด้วย ที่เกิดเป็นอานิสงส์ทำให้กำเนิดแบรนด์ยีนส์สัญชาติไทยคุณภาพระดับโลกอย่าง Indigoskin แต่ในช่วงเวลาเดียวก็มีคนเริ่มหากางเกงยีนส์ลีวายส์วินเทจใส่แล้วเหมือนกัน 

นับย้อนไปอีก 5 ปี เป็นช่วงเวลาที่ทับซ้อนกัน ซึ่งในตอนนั้นกระแสเสื้อผ้ามือสองกำลังเป็นที่นิยมไล่เลี่ยตามมา ในช่วงเดียวกันกลุ่มคนที่เป็นผู้ชื่นชอบในตัวกางเกงยีนส์ลีวายส์ก็เริ่มศึกษาหาความรู้ในแบรนด์ตามเว็บชื่อดังอย่าง Pantown และ Thaivintage ที่หลายคนต้องเคยผ่านเข้าไปเช็คว่ากางเกงยีนส์ลีวายส์เมด อิน ยูเอสเอที่ตัวเองได้มานั้นของแท้หรือของปลอม และมีเหล่าผู้หลงใหลจำนวนไม่น้อยผันตัวมาเป็นพ่อค้าเอง หนึ่งในนั้นคือ ป๋อ การันตี ผู้ตั้งกลุ่ม Levi’s กับคนไทย หนึ่งในบุคคลที่เริ่มคลั่งไคล้ลีวายส์ในช่วงต้นยุค ‘90s กับ 501 แซกดำ

ระหว่างทางที่กำลังจะเข้าปี 2020 สถานการณ์ผู้ติดตามกางเกงยีนส์ผ้าดิบญี่ปุ่นก็เริ่มลดลง สาเหตุที่เกิดขึ้น ผมมองว่าเนื่องจากสองปัจจัยหลัก ๆ แรกคือการใช้งานจริง กางเกงยีนส์ญี่ปุ่นร้อยละ 80 จะถูกทอออกมาค่อนข้างหนาและมีน้ำหนักมาก จึงทำให้เกิดความอึดอัด ทั้งร้อนและลำบากในการสวมใส่เพื่อใช้ชีวิตประจำวันในสภาพอากาศอย่างบ้านเรา ต้องใช้ความพยายามและความมานะพอสมควร และสอง เรื่องราคาที่เริ่มต้นค่อนข้างสูง จึงเป็นการจำกัดการเข้าถึงของคนหมู่มาก รวมถึงรายละเอียดในกางเกงยีนส์หนึ่งตัว ที่มีความเข้มข้นสุดซีเรียสเหมือนงานซาร์ทอเรียล ซึ่งได้เรียกร้องความรู้ค่อนข้างเยอะจากผู้ที่สนใจ จึงทำให้คนที่เข้ามาแล้วเดินออกไปโดยง่าย ฉะนั้นตัวตนที่เด่นชัดของเดนิมญี่ปุ่นค่อย ๆ คัดผู้ติดตามของพวกเขาออกไปทีละนิด เหลือแต่แฟนตัวจริง

ทำไมยีนส์ลีวายส์วินเทจถึงกลับมา

เมื่อกระแสลมเปลี่ยนทิศ ทำไมอะไรต่าง ๆ ที่เคยฮิตในยุค ‘90s กลับมามีตัวตนในยุคนี้ นี่เป็นคำถามและข้อสงสัยที่ผุดขึ้นไม่เว้นแต่ละวันในโลกออนไลน์

ค่อนข้างมีหลายทฤษฎี บ้างก็ว่าคือวัฏจักรแฟชั่นในกฎครบรอบ 30 ปี บ้างก็ว่าคน Gen Z ที่โตไม่ทันในช่วงเวลานั้นได้ท่องไทม์แมชชีนอย่างพินเทอเรสต์และอินสตาแกรมที่พร้อมจะเปิดเผยเรื่องราวในอดีตให้วัยรุ่นยุคนี้ได้ลิ้มลองรสชาติ บ้างก็ว่า คน Gen X เริ่มมีความรู้สึกนอสทัลเจียกลับมา หรือการปะทุขึ้นของค่านิยมการเลือกซื้อเสื้อผ้ามือสอง เพราะเสื้อผ้าส่วนใหญ่เป็นงานดีไซน์จากยุค ‘90s หรือแม้แต่ดาราคนดังที่นำเทรนด์ ‘90s กลับมาเล่าใหม่อีกครั้งอย่างการนำเสนอของ Bella Hadid หรือ Kendall Jenner ก็ส่งอิทธิพลอย่างมากในหมู่แฟชั่นและไลฟ์สไตล์ผู้หญิง บวกกับภาพของ Kurt Cobain ที่ใส่กางยีนส์ลีวายส์กับรองเท้า Converse หรือแม้กระทั่ง Steve Jobs กับลุคเสื้อคอเต่าแขนยาวสีดำ กางเกงยีนส์ลีวายส์และรองเท้า New Balance 992 สีเทา ที่มักจะถูกนำมาใช้เป็นพรีเซนเตอร์บนอินสตาแกรมพ่อค้าเสื้อผ้ามือสอง 

ฉะนั้นกางเกงยีนส์ลีวายส์วินเทจกลับมาแมสอีกครั้งได้เพราะปัจจัยสำคัญสองเรื่อง หนึ่งอย่างที่ได้อ้างถึงทฤษฎีการกลับมาของแฟชั่นยุค ‘90s ที่ทำให้กางเกงลีวายส์ที่ถูกผลิตช่วงทศวรรษ 1990 ขึ้นทะเบียนเป็นของวินเทจตามอายุอานามของมัน ซึ่งกางเกงยีนส์ลีวายส์ในยุคนี้ เป็นช่วงเปลี่ยนผ่านมีการปั่นด้ายแบบใหม่ Open-End ซึ่งเป็นยุคที่เป็นการจบสิ้นตำนานกางเกงยีนส์ผ้าริม ทำให้โรงงานสามารถผลิตได้ครั้งละจำนวนมาก ๆ พร้อมกันกับช่วงกลางทศวรรษได้กระจายฐานการผลิตไปยังที่ประเทศต่าง ๆ ที่เราจะเห็นลีวายส์เมด อิน จากทั้งเม็กซิโก กัวเตมาลา แคนาดา สาธารณรัฐโดมินิกัน ฯลฯ ปัจจัยนี้ทำให้กางเกงลีวายส์วินเทจในตลาดปัจจุบันมีอุปทานสูงมาก 

ปัจจัยที่สองคือเรื่อง ราคาเริ่มต้นที่ถูก ตามที่ชี้แจ้งไปว่าเมื่ออุปทานสูง  ยีนส์ลีวายส์วินเทจในยุค ‘90s มีราคาเข้าถึงได้ตั้งแต่ระหว่าง 300 – 2,000 บาท ตามสภาพ จนไปถึงรุ่นบิ๊กอีในยุค ’60s ที่ราคาทั่วไปอยู่ที่ 20,000 บาท โดยในขอบเขตราคานี้ถือเป็นอะไรที่สมเหตุสมผลในการหามาสวมใส่เพื่อการใช้งาน แต่ถ้าหาในเรทของสะสมแล้วราคาก็จะคูณเพิ่มไปอีกหลายเท่าตัวตามความหายาก 

อีกประเด็นที่น่าสนใจสำหรับลีวายส์ในฐานะแบรนด์ คือพวกเขามีคลังข้อมูลที่ยิ่งใหญ่มากจริง ๆ จะมีสักกี่เจ้าที่สามารถทำโมเดลกางเกงในยุค ‘40s กลับขึ้นมาใหม่อย่างในคอลเลคชั่น LVC แม้จะมีความแตกต่างในเรื่องวัสดุ แต่นี่ก็ถือเป็นเรื่องที่น่าทึ่ง หากพิจาราณาตามคำที่ป๋อ การันตีเคยพูดไว้ว่า เขาทำมาเพื่อให้แฟน ๆ ยุคปัจจุบันได้มีโอกาสศึกษาของแท้จากแบรนด์ 

ตัดกลับมาเกมธุรกิจวันนี้ถือเป็นชัยชนะของลีวายส์ซึ่งไม่ใช่ในฐานะของบริษัท แต่เป็นของพ่อค้าสายวินเทจหรือร้านเสื้อผ้ามือสอง แม้ทางลีวายส์จะเคยลงมาสร้างกลยุทธ์กับตลาดวินเทจแต่ก็ยังไม่เกิดผลตอบรับที่ดีเท่าที่ควร ไม่ว่าจะกับคอลเลคชั่น LVC หรือแคมเปญ LAV ก็ตาม เพราะเรื่องราคาและเสน่ห์แห่งกาลเวลาของกางเกงยีนส์ที่ผ่านการใช้งานมาอย่างโชกโชน ที่สำคัญประสบการณ์การหาของคือส่วนเสริมที่ทำให้นักล่าหลายคนยึดมั่นกับมหาสมุทรแห่งนี้อยู่

ยีนส์ที่เป็นเหมือนแมวเก้าชีวิต

ครั้งหนึ่งเราเคยนำเสนอเรื่องกางเกงยีนส์ลีวายส์รหัส 501 ที่เป็นแรงบันดาลใจส่งต่อในการสร้างผลงานให้กับแบรนด์สตรีทอย่าง Balenciaga ซึ่งเรื่องราวความเป็นมรดกของลีวายส์ไม่ได้มีเพียงเท่านี้หันกล้องมาอีกมุมในวงการแฟชั่น การสร้างสรรค์ชิ้นงานแบบใหม่จากของเก่าหรือ Customized ที่ “ไม่ใช่ว่าเราจะสามารถเอาอะไรมาผสมปนเปกันก็ได้ วัสดุและผ้าแต่ละชิ้นต้องมาจากยุคเดียวกัน” น้ำเสียงของพี่จักร แห่ง Jak Jean ยังก้องอยู่หัวผมตั้งแต่คราวนั้น เขาหยิบจับบรรยากาศในช่วงเวลานั้นมาสร้างสรรค์ใหม่ ผ่านคอนเซ็ปท์ ‘ความไม่สมบูรณ์’ ที่แสดงให้เห็นว่าถึงแม้กางเกงยีนส์ลีวายส์ตัวนั้นจะขาดรุ่ย ก็ยังสามารถเกิดเป็นอีกคุณค่าและอีกหนึ่งเรื่องราวต่อได้ผ่านความคิดสร้างสรรค์ของเหล่ามาสเตอร์วิชาวินเทจ 

เช่นเดียวกับแบรนด์ Atelier & Repairs เมื่อความยั่งยืนที่เป็นหัวข้อพูดได้ไม่จบในวงการแฟชั่น (เพราะมีหนทางอีกยาวไกล) พวกเขาเป็นเหมือนซุปเปอร์ฮีโร่ที่เชื่อในพลังของเสื้อผ้าและชื่นชอบภารกิจท้าทายกับการชุบชีวิตให้กับเหล่าเสื้อผ้าให้มีอายุที่ยาวนานให้นานที่สุดเท่าที่จะนานได้ ผ่านการออกแบบใหม่ ซึ่งกางเกงยีนส์ลีวายส์ก็เป็นหนึ่งในไลน์ผลงานชิ้นโบว์แดงของพวกเขา

ถึงตรงนี้หากพิจารณากันตามความเป็นจริง กางเกงยีนส์ลีวายส์มีภาพลักษณ์ที่เข้าถึงได้ง่ายกว่ากางเกงยีนส์ผ้าดิบญี่ปุ่น ทั้งในแง่การใช้งานในชีวิตประจำวันและเป็นมิตรกว่าทั้งการเข้าถึงเรื่องราคาและข้อมูลโดยมีผู้เหล่าพ่อค้าโครงการมือสองที่จตุจักร คอยโฆษณาชวนเชื่อแบบไม่เกินจริงให้แก่ผู้ที่สนใจ บวกกับภาพความเป็นยุค ’90s ยุคสมัยแห่งสายลมและแสงแดดที่เข้าปลอบประโลม ฉะนั้นภาพลักษณ์ของกางเกงยีนส์ที่เป็นมิตรด้วยการสื่อสารแบบสากลที่ว่าใคร ๆ ก็ใส่ได้ กางเกงลีวายส์วินเทจจึงเกิดใหม่ได้ไม่ยากในยุคที่คนมองหาการสไตลลิ่งจากพินเทอเรสต์ มองหาความสบายและโดยใช้ทัศนคติเป็นตัวนำ ซึ่งถ้าไปส่องตามร้านกางเกงยีนส์มือสอง หากเป็นกางเกงยีนส์ญี่ปุ่นวางขายก็จะเป็นแบรนด์ที่มีแพทเทิร์นและให้ความรู้สึกความใกล้เคียงกับลีวายส์ เช่น Warehouse & Co., Denime และ Resolute เป็นต้น 

นอกจากนั้นยังมีแบรนด์ญี่ปุ่นที่ใช้แพทเทิร์นของกางเกงยีนส์ลีวายส์วินเทจในช่วงระหว่าง ‘50s – ‘60s ออกมาท้าทายคอลเลคชั่น LVC ได้อย่างดุดัน กับแบรนด์ TCB ที่มีการนำเสนอได้น่าสนใจไม่น้อยเลย สำหรับผมนี่คือ สิ่งสะท้อนที่ถือว่าชัดเจนมาก ๆ ในระดับหนึ่งเหมือนกันที่ว่าทำไมลีวายส์ ถึงยังอยู่รอดได้ในทุกวันนี้ แล้วยังดึงดูดผู้คนให้หลงรักอยู่เสมอ

Related Stories

The Buyer’s Guide
VINTAGE LEVI’S 501: กางเกงลีวายส์ 501 วินเทจ 6 รุ่นในราคาที่จับต้องได้และควรค่าแก่การหามาครอบครอง
รับประกันความพึงพอใจโดย ป๋อ การันตี ผู้ก่อตั้งกลุ่ม LEVI'S กับคนไทย
Read More
News
คาดการณ์ 5 สไตล์หลักที่จะขับเคลื่อนทิศทางของวงการเสื้อผ้าผู้ชายในศักราชใหม่
สูทคลาสสิคทรวดทรงคม สตรีทแวร์ลูกผสม และนิยามใหม่ของวินเทจ อะไรบ้างจะกำหนดอนาคตของสารบบเมนส์แวร์ในปี 2021
Read More
People
JAK JEAN OPENS UP ABOUT VINTAGE CLOTHING
คุยกับ “พี่จักร” พ่อมดแห่งวงการค้าผ้าเก่าที่ประสบการณ์ของเขาคลุกเคล้าเข้ากับความงดงามของเนื้อผ้าจนสุกงอม
Read More
©️ 2021 W Trading Co., Ltd.